Kierowcy zawodowi (kat. C, C+E, D)
Badania psychologiczne mają potwierdzić, że kierowca jest w stanie prowadzić pojazdy ciężarowe, autobusy lub zestawy pojazdów w bezpieczny sposób, często w długotrwałym stresie i zmiennych warunkach drogowych. Sprawdza się m.in.:
Koncentrację i uwagę – zdolność do utrzymania uwagi przez długi czas.
Szybkość reakcji i refleks – reagowanie na nagłe sytuacje drogowe.
Odporność na stres i zmęczenie – wytrzymałość psychiczna w trasie, w korkach, w pracy nocnej.
Pamięć operacyjną i orientację przestrzenną – umiejętność planowania trasy i reagowania na zmiany.
Podejmowanie decyzji w trudnych sytuacjach – ocena ryzyka, przewidywanie zachowań innych kierowców.
Wymagania: pozytywny wynik testów psychologicznych i lekarskich, okresowe powtarzanie badań co kilka lat.
Kierowcy taxi i przewozów osób
Tu badania koncentrują się na bezpieczeństwie pasażerów i kierowcy oraz odporności na stres zawodowy. Sprawdza się:
Odporność na stres i agresję – radzenie sobie z trudnymi pasażerami i sytuacjami drogowymi.
Koncentrację i uwagę pod presją czasu – np. przy kursach na trasie miejskiej.
Pamięć i orientację przestrzenną – umiejętność szybkiego odnalezienia trasy w mieście.
Reakcję w sytuacjach awaryjnych – zdolność do bezpiecznego hamowania lub unikania kolizji.
Wymagania: badania psychologiczne przy wydaniu licencji i w trakcie jej ważności, pozytywna ocena stabilności emocjonalnej i zdolności interpersonalnych.
Instruktorzy i egzaminatorzy nauki jazdy
Tutaj chodzi o bezpieczeństwo kursantów i profesjonalizm w nauczaniu. Psycholog sprawdza:
Stabilność emocjonalną i cierpliwość – umiejętność pracy z osobami o różnym temperamencie i poziomie umiejętności.
Umiejętność oceny sytuacji i podejmowania decyzji – np. gdy kursant popełnia błąd.
Komunikację i interpersonalne kompetencje – jasne przekazywanie poleceń i korekta błędów.
Odporność na stres i frustrację – zwłaszcza przy egzaminach lub trudnych kursantach.
Wymagania: pozytywna ocena psychologiczna, która potwierdza zdolność pracy w edukacji kierowców i zachowania bezpieczeństwa na drodze.
Kierowcy kierowani przez policję lub starostę
To grupa, która może budzić wątpliwości co do bezpieczeństwa prowadzenia pojazdów (np. wypadki, wykroczenia). Badania sprawdzają:
Kontrolę impulsów i agresję – jak kierowca reaguje w sytuacjach konfliktowych.
Koncentrację i uwagą pod presją – zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdu po incydencie.
Orientację przestrzenną i pamięć – sprawność w reagowaniu na zmiany w ruchu drogowym.
Ocena ryzyka i podejmowanie decyzji – umiejętność przewidywania konsekwencji.
Wymagania: pozytywna ocena psychologiczna jako warunek przywrócenia prawa jazdy lub uniknięcia jego cofnięcia.
Operatorzy maszyn i pojazdów uprzywilejowanych
Dotyczy np. kierowców karetek, wozów strażackich czy maszyn budowlanych. Psycholog sprawdza:
Koordynację wzrokowo-ruchową – precyzyjne operowanie maszyną lub pojazdem.
Szybkość reakcji w sytuacjach krytycznych – np. podczas alarmu lub awarii.
Odporność na stres i zmęczenie – praca w warunkach wymagających szybkiej reakcji.
Podejmowanie decyzji pod presją czasu – np. przewóz pacjentów czy działania ratownicze.
Wymagania: pozytywne badania psychologiczne, często okresowe testy sprawności reakcji i koncentracji.
Kierowcy po utracie prawa jazdy (alkohol, punkty karne)
Badania mają ocenić, czy kierowca popełniający wykroczenia drogowe lub prowadzący po alkoholu może bezpiecznie wrócić na drogę. Sprawdza się:
Kontrolę impulsów i zachowań ryzykownych – zdolność panowania nad sobą podczas prowadzenia pojazdu.
Odporność na stres i pokusę powrotu do starych nawyków – np. prowadzenie pod wpływem alkoholu.
Umiejętność przewidywania zagrożeń i podejmowania decyzji – reagowanie w bezpieczny sposób.
Motywację i odpowiedzialność – czy kierowca rozumie konsekwencje swoich działań.
Wymagania: pozytywne wyniki testów psychologicznych, często połączone z kursami reedukacyjnymi lub terapią uzależnień.
